Δημήτρης Παπαιωάννου «2»: Δεν χρεάζεται δύναμη, για να αγγίξεις την ευτυχία.

Υ.Γ.(στην αρχή!) : Ζήτώ εκ των προτέρων συγνώμη από τον αναγνώστη για το τόσο μεγάλο κείμενο… Τα μεγάλα κείμενα σε ένα blog το ξέρω προκαλούν δυσφορία. Ελπίζω όμως να είναι ενδιαφέρον.

Η πρώτη εντύπωση:

Αμέσως μόλις επέστρεψα από την παράσταση «2» του Δ.Παπαιωάνου έγραψα στον υπολογιστή μου:

Είδα το «2» αλλά δεν μου άρεσε. Εντάξει, η performance των χορευτών και η μουσική ήταν πολύ καλά. Αλλά όλα τα υπόλοιπα… Δεν μου άρεσε εκτός από την τελευταία σκηνή. Η τελευταία σκηνή ήταν η μόνη που ήταν συγκλονιστική και έλεγε τόσα πολλά… Αλλά όλο το υπόλοιπο έργο ήταν μέτριο κάποιες στιγμές, αδιάφορο και βαρετό τις περισσότερες και κακό κάποιες άλλες.

Όλα αυτά παρ’ όλο που είμαι ομοφυλόφιλος. Ναι, δεν μου είπε τίποτα παρ’ όλο που είμαι ομοφυλόφιλος. Έχοντας λοιπόν διαβάσει την κριτική του Ν. Δήμου καθώς και τα σχόλια των αναγνωστών του, τρόμαξα που το χαρακτήρισαν ως gay έργο ενώ εγώ δεν διέκρινα τίποτε τέτοιο…Οι περισσότεροι ομοφυλόφιλοι(πάντα υπάρχουν και πολλές μάλιστα εξαιρέσεις) για να φέρω κάποια παραδείγματα ποτέ δεν ήμασταν μέλη μιας αντροπαρέας που πανηγυρίζει σε ποδοσφαιρικά γεγονότα (οι ομοφυλόφιλοι θα έλεγα ότι μάλλον απεχθάνονται αυτές τις αντροπαρέες), ποτέ ως έφηβοι και ως ενήλικοι δεν βάλαμε στις φαντασιώσεις μας ένα γυναικείο κορμί ώστε να χαθούμε κάποια στιγμή στην αγκαλιά του και ελάχιστοι ντύσαμε με απαστράπτον ύφασμα και κυκλοφορήσαμε στα μπουζούκια μια γκόμενα με απώτερο σκοπό να την γαμ.…με γιατί αλλιώς θα τα παίζαμε, που είπε κ τραγουδιστής. Και αυτά είναι ενδεικτικά παραδείγματα. Αν ο Παπαιωάννου ήθελε να μιλήσει για τους ομοφυλόφιλους πολύ πιθανόν, μιας και όλη η ιδέα εμπεριείχε και κάποια στοιχεία χιούμορ, αντί για πανηγύρια για ένα γκολ θα έδειχνε πανηγύρια για μία eurovision, αντί για μια τεράστια κούκλα barbie θα χρησιμοποιούσε έναν τεράστιο φαλλό π.χ και αντί για τα μπουζούκια ως χώρο για να αναζητήσεις εύκολα sex γιατί αλλιώς θα τα παίξεις θα μας προέβαλε ένα dark room.

Αυτό που μου προξένησε επίσης απορίες στα σχόλια του προαναφερθέντος blogger ήταν ότι ένα αδιάφορο έργο το χαρακτήρισε ως αδιάφορο , επειδή είχε δήθεν ομοφυλοφιλικό περιεχόμενο. Και αυτό που μου προξένησε όχι μόνο απορίες αλλά και θλίψη ήταν οι απόψεις πολλών ότι στην τέχνη πρέπει να αποκλείονται οι ομοφυλοφιλικές αναφορές επειδή δήθεν δεν αφορούν τους περισσότερους(!!!).Βέβαια όλο όσοι εξέφρασαν τέτοιες απόψεις δεν θα το έλεγαν αυτό αν είχαν απέναντι τους τον Καβάφη. [Η για να φέρω κάτι πιο σύγχρονο και ενταγμένο στην ποπ κουλτούρα της εποχής ας δουν την ταινία V for Vedetta που βρίθει ομοφυλοφιλικών αναφορών και ας ξαναμιλήσουν μετά για το αν ένα έργο τέχνης με ομοφυλοφιλικές αναφορές μπορεί ή όχι να μας αφορά όλους…]. Ένα έργο με ομοφυλοφιλικό περιεχόμενο μπορεί να είναι κακό, αδιάφορο, μέτριο, καλό ή συγκλονιστικό. Ένα έργο με ετεροφυλοφιλικό περιεχόμενο μπορεί επίσης να είναι κακό, αδιάφορο, μέτριο, καλό ή συγκλονιστικό. Το πώς θα το χαρακτηρίσεις όμως δεν εξαρτάται (ή τουλάχιστον δεν θα έπρεπε να εξαρτάται) από το αν είσαι ομοφυλόφιλος ή όχι (ή ετεροφυλόφιλος ή όχι).

Και σε εμένα το «2» δεν μου φάνηκε αδιάφορο επειδή είχε ως θέμα του τους ετεροφυλόφιλους άντρες αλλά επειδή δεν πέτυχε τον στόχο του, εκτός από κάποιες επιτυχημένες σκηνές, μου φάνηκε άνευρο, ενώ κάποιες άλλες στιγμές ένιωσα να προκαλεί το κοινό χωρίς να ήταν απαραίτητο. Και το κυριότερο; Μιλούσε για τους ετεροφυλόφιλους άντρες με όλα τα κλισέ που μπορεί να φανταστεί κανείς. Και όμως υπάρχουν τόσες εξαιρέσεις. [Κάτι παρόμοιο φαντάζομαι θα δω και στο δημοφιλές straight story απ’ την ανάποδη…Ετεροφυλόφιλοι συντελεστές του έργου να μιλάνε για την καταπίεση που μπορεί να νιώθει ένας ομοφυλόφιλος. Όμως από ότι φαντάζομαι δεν θα πετύχουν τον στόχο τους επειδή κυρίως δεν έχουν νιώσει την αφόρητη εσωτερική καταπίεση που μπορεί να νιώθει ένας ομοφυλόφιλος. Θα πετύχουν βέβαια και ήδη το έχουν κάνει, να μαζέψουν λεφτά από το ετεροφυλοφιλικό κοινό που θα μαζευτεί σωρηδόν στις αίθουσες για να γελάσει με τις «λούγκρες» αυτό όμως είναι θέμα ενός άλλου ποστ.]. Όπως κάθε γενική συζήτηση και κάθε κλισέ που περιγράφει τους/τις ομοφυλόφιλους/ες και τους/τις ετεροφυλοφιλους/ές και τις σχέσεις που τους διέπουν με αφήνει παγερά αδιάφορο(π.χ. οι γυναίκες δεν έχουν τόση ανάγκη από σεξ όσο οι άντρες, οι γυναίκες απατούν με την ψυχή τους- οι άντρες μόνο με το σώμα τους κλπ), κάπως έτσι με άφησε αδιάφορο και το «2» στο μεγαλύτερο μέρος της παράστασης. Δεν πιστεύω στις κλισέ αντιλήψεις και στις γενικεύσεις και αυτό γιατί όποτε ακούω μία, συνήθως η ζωή την μεθεπόμενη, μου δείχνει κάτι αντίθετο.

Και η δεύτερη ανάγνωση:

Η παραπάνω ήταν η αρχική μου άποψη για τι «2».

Και όμως ενώ το μυαλό μου συνέχιζε να επεξεργάζεται τα όσα είδε συνέβη κάτι θαυμαστό: παραδέχτηκα τον Παπαιωάννου. Γιατί το «2» είναι ένα από τα έργα που μας αφορούν όλους και εμπεριέχει ένα μήνυμα συγκλονιστικό αν διαβάσεις λίγο κάτω από την επιφάνεια.

Γιατί ποια ήταν η ουσία του έργου τελικά; Να ποια ήταν(κατά την προσωπική μου οπτική πάντα): Σπαταλάμε την ζωή μας σε ανούσια και ευτελή πράγματα καταδικασμένοι και βουτηγμένοι μες στην μοναξιά μας (Με την ευκαιρία ας εξηγήσω ότι οι γυναίκες δεν πρέπει να εκλαμβάνουν την Barbie ως εκπρόσωπο του φύλου τους στην παράσταση. Η Barbie λειτουργούσε ως σύμβολο για τις φαντασιώσεις των ετεροφυλόφιλων αντρών σε πρώτο επίπεδο και σε δεύτερο επίπεδο όπου βρίσκεται και η ουσία, ως σύμβολο του sex για όλους μας, όποια μορφή και αν παίρνει αυτό…το sex που τόσο το μεγαλοποιούμε στις μέρες μας και το συναντάμε παντού, ένα sex όμως πλαστικό: να γιατί η barbie ήταν ένα τεράστιο πλαστικό τέρας).Ενώ ο πραγματικός σκοπός της είναι να βρούμε τον Άλλον, τον Έναν με τον οποίο θα γίνουμε Δυο. Και για να γίνει αυτό δεν θέλει δύναμη, αρκεί να σπρώξουμε μαλακά. Είναι τόσο απλό σε αντίθεση με την πολύπλοκη και ανούσια ζωή μας. Είναι τόσο εύκολο να υπάρξει αληθινή επαφή μεταξύ δύο ανθρώπων και όμως το έχουμε κάνει τόσο δύσκολο στις μέρες μας. Είναι τόσο εύκολο και είναι το μόνο που θα γεμίσει την ζωή μας, που θα μας φτάσει στα ουράνια. Εκεί που νομίζουμε ότι βρίσκεται Αυτός ο Ένας. Έτσι τον βλέπουμε σαν Θεό, σαν άγγελο, τόσο μακρινό, τόσο άπιαστο, ακατόρθωτο να τον φτάσουμε αδύνατο. Και έτσι προσπαθούμε να φτάσουμε τον Ουρανό με ένα σωρό άλλους τρόπους όμως πάντα αυτοί μας προδίδουν, πάντα πέφτουμε κάτω. Και η πόρτα; Η πόρτα δεν ανοίγει γιατί είμαστε εγκλωβισμένοι στις ανασφάλειες μας και του φόβους μας, νομίζουμε ότι θέλει πολύ δύναμη. Και όμως αρκεί να σπρώξουμε μαλακά…

Να λοιπόν εν κατακλείδι το νόημα της παράστασης:Η ζωή μας σπαταλιέται ανούσια σε παιχνίδια(κάθε είδους), ταξίδια(αν και η σκηνή με τα ταξίδια είχε και κάποιο άλλο συμβολικό νόημα), σεξ, πολιτική, λεφτά, καταναλωτικά αγαθά, μπουζούκια κλπ, γενικά ένα κενό lifestyle. Ενώ ο πραγματικός σκοπός είναι να βρούμε τον Έναν, τον Άλλον,* που μας φαντάζει σαν άπιαστος άγγελος, μας φαίνεται τόσο περίπλοκο και δύσκολο να τον βρούμε (για αυτό και σπαταλάμε ασκόπως την ζωή μας) και όμως είναι τόσο απλό: Δεν θέλει δύναμη, σπρώξε μαλακά την πόρτα. Και τότε όλα θα αποκτήσουν νόημα . Είναι τόσο απλό να αγγίξεις την ευτυχία.

*Και όχι μόνο τον Έναν αλλά και γενικότερα την αληθινή επαφή με κάθε άλλο, κάθε διπλανό μας, την αληθινή φιλία που τόσο λείπει και αυτή σήμερα.